Cam-drin Domestig

Dydy cam-drin domestig ddim bob amser yn hawdd ei adnabod, yn enwedig pan fydd yn dechrau'n gynnil neu'n digwydd y tu ôl i ddrysau caeedig. Mae'n gallu ymddangos mewn sawl ffordd – drwy eiriau, gweithredoedd neu reolaeth. Ond beth bynnag yw ei ffurf, mae pob un yn niweidiol.

Dyma rai o'r mathau mwyaf cyffredin o gam-drin domestig.

Mathau o gam-drin domestig

Cam-drin emosiynol neu seicolegol

Beio, bychanu, codi cywilydd, gasleitio neu ddylanwadu’n ormodol ar rywun dro ar ôl tro i wneud iddyn nhw amau eu hunain neu gwestiynu eu realiti.

Ymddygiad sy'n rheoli neu'n gorfodi

Camau i gael pŵer neu reolaeth, fel dweud wrth rywun beth i'w wisgo, pwy maen nhw'n cael ei weld, cadw golwg ar ble maen nhw'n mynd neu eu hynysu oddi wrth ffrindiau a theulu.

Stelcio neu aflonyddu

Tracio, dilyn neu gysylltu â rhywun dro ar ôl tro – ar-lein neu wyneb yn wyneb. Gall hyn gynnwys ymddangos yn rhywle heb wahoddiad neu anfon negeseuon neu anrhegion nad yw’r person arall eu heisiau.

Cam-drin economaidd

Rheoli mynediad rhywun at arian neu hanfodion, fel cymryd cyflog neu fudd-daliadau rhywun, eu gorfodi i fynd i ddyled, rheoli sut maen nhw’n gwario eu harian neu eu hatal rhag gweithio.

Ymddygiad sy'n bygwth neu'n brawychu

Defnyddio ofn, pwysau neu fygythiadau i reoli'r hyn mae rhywun yn ei wneud, fel gweiddi, difrodi eiddo neu eu bygwth nhw neu'r bobl o'u cwmpas.

Cam-drin corfforol

Unrhyw fath o niwed corfforol, gan gynnwys taro, gwthio, dal yn ôl neu daflu gwrthrychau.

Cam-drin rhywiol

Unrhyw weithgarwch rhywiol heb ganiatâd, gan gynnwys dylanwadu, gorfodi neu roi pwysau ar rywun i wneud pethau rhywiol nad ydyn nhw eisiau eu gwneud.

Cam-drin ar sail ‘anrhydedd’

Cam-drin sy'n cael ei sbarduno gan y gred bod rhywun wedi dwyn gwarth neu gywilydd ar y teulu neu’r gymuned. Mae hyn yn cynnwys priodas dan orfod, lle nad yw un neu ddau berson yn cydsynio'n rhydd neu nad ydynt yn gallu gwneud hynny (gan gynnwys unrhyw un dan 18 oed) ac anffurfio organau cenhedlu benywod, lle mae'r organau rhywiol yn cael eu torri, eu hanafu neu eu newid yn fwriadol heb unrhyw reswm meddygol.

Effaith cam-drin domestig

Holwch y menywod a'r merched rydych chi'n eu hadnabod ydyn nhw erioed wedi teimlo’n ofnus neu dan fygythiad mewn perthynas, neu wedi teimlo bod rhywun yn eu rheoli neu’n cael dylanwad gormodol arnynt. Ar sail y dystiolaeth, bydd o leiaf chwarter yn dweud eu bod wedi teimlo felly.

Mae cam-drin domestig yn fwy cyffredin o lawer nag y mae'r rhan fwyaf o bobl yn ei sylweddoli. Boed hynny'n rheolaeth emosiynol, yn drais corfforol neu'n ofn cyson o'r hyn a allai ddigwydd nesaf, mae ei effeithiau'n ymestyn ymhell y tu hwnt i'r cartref. Mae'n effeithio ar ddioddefwyr a goroeswyr, eu teuluoedd a'r gymdeithas gyfan.

Gall cam-drin domestig ddigwydd unwaith yn unig neu dros amser, gan effeithio ar bob rhan o fywyd unigolyn, o'i iechyd a'i hyder i'w ddiogelwch a'i annibyniaeth.
Dyma rai o'r ffyrdd y gall gael effaith negyddol:
- Gall achosi anafiadau corfforol, yn ogystal â phroblemau iechyd hirdymor, gan gynnwys effeithiau difrifol a pharhaol tagu.
- Gall achosi niwed seicolegol, gan gynnwys pryder, iselder, ôl-fflachiadau, straen wedi trawma ac, mewn rhai achosion, hunanladdiad.
- Gall byw gydag ofn neu reolaeth ei gwneud yn anodd canolbwyntio yn y gwaith, dal i fyny ag astudiaethau neu gadw mewn cysylltiad â ffrindiau a theulu.
- Mae'n gallu cymryd y teimlad o ddiogelwch a rhyddid oddi ar berson, gan olygu nad yw'n gallu ymlacio gartref, cerdded ar hyd y stryd yn y nos neu hyd yn oed adael y tŷ heb boeni beth allai ddigwydd.
- Efallai y bydd yn rhaid i rai pobl adael eu cartref er eu diogelwch eu hunain neu ailadeiladu eu bywydau.
Os ydych chi wedi cael eich cam-drin, does dim rhaid i chi wynebu hynny ar eich pen eich hun. Mae cymorth ar gael pryd bynnag y byddwch chi’n barod.
Cael cymorth
Mae canlyniadau go iawn i ymddygiad camdriniol. Efallai na fydd rhai pobl sy'n ymddwyn yn gamdriniol yn sylweddoli mai cam-drin yw'r hyn maen nhw'n ei wneud. Efallai na fyddant yn gweld effaith eu gweithredoedd nac yn sylweddoli pa mor ddifrifol neu niweidiol ydyn nhw. Gall y gweithredoedd hynny arwain at y canlynol:
- Colli ymddiriedaeth a pharch partneriaid, teulu a ffrindiau.
- Gorfod gadael eich cartref neu gael eich stopio rhag gweld eich plant.
- Wynebu cyhuddiadau troseddol a allai arwain at gosbau fel dirwyon a/neu garchar. Hefyd, gellir gwneud gorchmynion llys yn eich erbyn fel gorchmynion diogelu rhag cam-drin domestig neu orchmynion atal.
- Niwed hirdymor i'ch gwaith, eich enw da a'ch cyfleoedd yn y dyfodol.
Os ydych chi'n poeni am eich ymddygiad, dydy hi ddim yn rhy hwyr i newid. Mae cymorth ar gael i'ch helpu i ddeall eich gweithredoedd a dysgu sut i stopio.
Sut mae newid eich ymddygiad

Sut mae adnabod arwyddion cam-drin domestig

Mae pob perthynas yn wahanol. Does dim ffasiwn beth ag un ‘normal’, ond mae yna ymddygiad iach ac ymddygiad sydd ddim yn iach. Gall gwybod beth yw’r gwahaniaeth eich helpu i wybod pan fydd rhywbeth o’i le – ond dydy hynny ddim yn hawdd bob amser. Gall cam-drin domestig guddio yng ngolwg pawb, yn enwedig pan fydd yn digwydd yn raddol. Ond mae patrymau ac arwyddion rhybudd cyffredin i gadw llygad amdanyn nhw.

Arwyddion rhybudd y gallai rhywun fod yn cael ei gam-drin

Maen nhw wedi rhoi'r gorau i weld ffrindiau a theulu neu’n gwneud esgusodion i osgoi cymdeithasu.
Maen nhw i weld yn nerfus, yn dawedog neu'n bryderus pan fydd eu partner o gwmpas.
Maen nhw wedi sôn am gael eu beirniadu, eu beio neu deimlo'n ddiwerth.
Mae eu partner yn cadw golwg arnyn nhw, yn anfon negeseuon testun atyn nhw'n aml neu'n gwylltio pan nad ydyn nhw'n ymateb.
Maen nhw'n teimlo bod yn rhaid iddyn nhw droedio’n ofalus i osgoi ypsetio eu partner.
Mae ganddyn nhw anafiadau nad oes modd eu hesbonio neu maen nhw'n ofni dweud y peth anghywir.

Adnabod yr ymddygiad hwn?

Os yw hyn yn swnio'n gyfarwydd i chi neu i rywun rydych chi'n ei adnabod, gallai fod yn arwydd o gam-drin.

Angen cymorth?

Os ydych chi'n dioddef cam-drin domestig, neu wedi bod drwyddo o'r blaen, does dim rhaid i chi ei wynebu ar eich pen eich hun. Mae cymorth ar gael – gall siarad â rhywun wneud gwahaniaeth mawr.

Cael cymorth

Fe allwch chi helpu i roi stop ar gam-drin 

Pan nad yw cam-drin yn cael ei herio, mae’n gallu gwaethygu. Mae gan bob un ohonom rôl i'w chwarae i atal trais yn erbyn menywod a merched. Dewch i gael gwybod sut gallwch chi helpu i’w stopio.

Helpu i roi stop ar gam-drin 

Croesi’r llinell?

Rydyn ni i gyd yn meddwl ein bod ni'n gwybod pan mae rhywbeth wedi mynd yn rhy bell. Ond dydy hi ddim bob amser yn hawdd gwybod ble mae’r llinell. Gall rhai mathau o ymddygiad ymddangos yn ddiniwed nes i chi edrych yn agosach.

Ewch i weld beth mae croesi’r llinell yn ei olygu, a sut mae newid hynny.

Croesi’r llinell?