Cam-drin. Gwybod y ffeithiau.

Mae'n cynnwys cam-drin emosiynol, rheolaeth orfodol, cam-drin ariannol, aflonyddu rhywiol, stelcian a cham-drin ar-lein. Gall yr ymddygiadau hyn fod yr un mor niweidiol, hyd yn oed pan nad oes anafiadau corfforol.

Er ein bod yn clywed am gam-drin gan ddieithriaid, mae'n fwy tebygol bod cam-drin yn cynnwys rhywun rydych chi'n ei adnabod, fel partner, cyn-bartner, aelod o'r teulu neu gydweithiwr. 

Mae'n digwydd ar draws pob oedran, cefndir a hunaniaeth. Ond gall fod yn anoddach i rai menywod a merched – gan gynnwys y rhai o gymunedau sy'n cael eu lleiafrifo, menywod anabl a menywod LHDTC+ – gael gafael ar gymorth.

Mae cam-drin yn digwydd oherwydd bod rhywun yn dewis arfer grym a rheolaeth dros berson arall. Cyfrifoldeb y person sy'n achosi niwed yw hyn bob amser, ac nid cyfrifoldeb y person sy'n ei brofi.

Nid yw'r rhan fwyaf o ddioddefwyr yn adrodd am gam-drin oherwydd ofn, stigma a chywilydd. Mae honiadau ffug yn brin iawn, ac eto gall y camsyniad hwn atal dioddefwyr rhag dod ymlaen.

Gall cam-drin ar-lein – gan gynnwys aflonyddu digidol, bygythiadau, cam-drin sy'n ymwneud â delweddau, stelcio a rheolaeth orfodol – gael effaith ddifrifol a pharhaol. Mae'r hyn sy'n digwydd ar-lein yn real, ac felly hefyd y niwed.

Mae pobl yn agor eu calonnau ynglŷn â cham-drin yn eu hamser eu hunain. Gall hyn ddigwydd ar unwaith, neu gall gymryd misoedd neu hyd yn oed flynyddoedd. Gall ofn, sioc neu beidio â theimlo'n barod oll chwarae rhan. Ond pryd bynnag y mae goroeswr yn dewis siarad, mae hynny'n ddilys ac yn bwysig.

Dydy gadael ddim yn syml. Gall pobl fod ag ofn am eu diogelwch, heb arian, yn teimlo ar eu pennau eu hunain, neu'n poeni y gallai pethau waethygu os ydyn nhw'n ceisio gadael. Nid mater o "ddewis" aros ydy hi – ond mater o'r hyn sy'n teimlo'n bosibl ac yn ddiogel. Yn aml, camddeellir hyn, sy'n arwain at bobl yn cael eu barnu neu eu beio am beidio â gadael.

Gall poeni am yr angen am brawf atal pobl rhag adrodd am gam-drin. Os ydych chi wedi profi hyn, gallwch fynd at yr heddlu a dweud wrthynt beth sydd wedi digwydd, hyd yn oed os nad oes gennych unrhyw dystiolaeth. Gallan nhw eich cefnogi a chasglu'r hyn sydd ei angen.

Mae pobl sy'n cam-drin weithiau'n beio heriau sylfaenol, fel problemau iechyd meddwl, trawma yn y gorffennol, neu broblemau yn ymwneud ag alcohol neu gyffuriau. Fodd bynnag, dewis yw cam-drin. Er y gall y ffactorau hyn waethygu pethau, nid ydynt yn achosi cam-drin ac nid ydynt yn ei gyfiawnhau.